برنامه‌ریزی، پلکان موفقیت

موفقیت در همه ابعاد زندگی امری کسب کردنی است که فقط با سعی و تلاش و امکانات به دست می‌آید. موفقیت تحصیلی نیز اینچنین است که حتی اگر عده‌ای از دانش‌آموزان با صرف هزینه‌های بالا، در بهترین مدارس و آموزشگاه‌ها و با برخورداری از بهترین معلمین خصوصی هم درس می‌خوانند: باید بدانند صعود به قله موفقیت تحصیلی همانند سوار شدن در آسانسور نیست که خود بدون هیچ تلاشی فقط بایستند و مدرسه و آموزشگاه و معلم او را به بالا برند.
موفقیت در تحصیل به میزان و نحوه فعالیت خود دانش‌آموز بستگی دارد. یکی از روش‌ها و تکنیک‌هایی که بعد از هدف‌گذاری ما را در کسب موفقیت یاری می‌کند، پیش‌‌بینی و برنامه‌ریزی است. وقتی برنامه‌ریزی می‌کنیم در مسیر مشخصی قرار می‌گیریم و مثل قطاری که روی ریل حرکت می‌کند، مستقیم به سوی هدف پیش می‌رویم.

نداشتن برنامه‌ریزی برای رسیدن به هدف باعث می‌شود که حتی با وجود تلاش زیاد کمتر به نتیجه مطلوب دست یابیم.
دانش‌آموز هدفمند و موفق برای روزها، هفته‌ها، ماه‌ها و حتی سال‌های خود برنامه‌ریزی می‌کند؛ او مراقب است که برنامه‌های تنظیم شده بدون تأخیر و به موقع انجام شود چرا که خوب می‌داند امروز و فردا کردن، تأخیر و انجام ندادن به موقع کارها یعنی موفق نشدن.

صاحب‌نظران مدیریت و برنامه‌ریزی براین باورند که:
ـ اگر ۲۰درصد از زمان خود را صرف برنامه‌ریزی کنیم، برای ۸۰ درصد باقی‌مانده با اطمینان بیشتری گام برخواهیم داشت.
ـ اگر برای مطالعه و استفاده صحیح از وقت برنامه‌ریزی کنیم، حرکت ما سریع‌تر و امکان دست‌یابی به موفقیت بیشتر خواهد شد.

● تعریف برنامه‌ریزی
برنامه‌ریزی حرکتی هوشمندانه، منطقی و گام‌به‌گام برای رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده است. انجام دادن به موقع کارها و بها دادن به وقت و کار نیز از نتایج برنامه‌ریزی است.

▪ فواید
ـ ایجاد آرامش؛ داشتن برنامه‌ و اطمینان از این که می‌توانید همه درس‌ها را در زمان لازم مطالعه کنید، سبب ایجاد آرامش می‌شود.

ـ نظم و تعادل؛ مطالعه از روی برنامه موجب ایجاد تعادل در مطالعه تمامی درس‌ها می‌شود.
اگر بدون برنامه‌ریزی و صرفاً به میل خود مطالعه کنید، ممکن است به صورت ناخودآگاه بعضی از دروس را که به آن‌ها علاقه بیشتری دارید، چندین بار مطالعه کنید ولی در عوض بعضی از دروس را بسیار کم یاد می‌گیرید و یا فراموش کنید.

ـ ایجاد بازتاب شرطی؛ مطالعه یک درس در ساعت‌های معین روز سبب شرطی شدن ذهن نسبت به آن موضوع شده و یادگیری را آسان‌تر و پایدارتر می‌سازد.

ـ افزایش تمرکز؛ مطالعه از روی برنامه سبب کاهش پرسش ذهن در هنگام مطالعه و ایجاد تمرکز بیشتری می‌شود. اما برنامه‌ریزی، عادت به مطالعه را افزایش می‌دهد. موجب صرفه‌جویی در وقت و استفاده بیشتر از زمان می‌شود.

اضطراب و نگرانی از امتحان را حتی در شب‌های امتحان کاهش می‌دهد.
حافظه را به مرور زمان فعّال و شکوفا می‌کند.
امیدواری بیشتر به آینده را تأمین می‌کند.
موجب تقویت اراده و اعتماد به نفس در فرد می‌شود.

▪ اصول
ـ واحد برنامه‌ریزی: مناسب‌ترین واحد زمانی برای برنامه‌ریزی یک هفته است. چون در طول یک هفته با ارزیابی به نقاط ضعف و قوت خود در برنامه‌ریزی پی خواهیم برد.

ـ هر نفر یک برنامه؛ با توجه به تفاوت‌های فردی دانش‌آموزان، از نظر بهره‌ هوشی، پایه درسی، شرایط و امکانات، عادت‌های مطالعه و... ضروری است برنامه هر نفر با رعایت اصول و قواعد که ثابت هستند، با دیگران متفاوت باشد. بهترین برنامه آن است که یک مشاور خوب، منطبق با ویژگی‌های فردی هر شخص  برنامه‌ای را تنظیم کند.
بدیهی است مشورت با کسی که علاوه بر تخصص در برنامه‌ریزی از روحیه شما نیز آگاهی دارد، می‌تواند کمک خوبی باشد.

ـ تقسیم‌بندی ساعت مطالعه؛ مغز انسان مطالبی که در ابتدا و انتهای زمان مطالعه می‌خواند را ساده‌تر یادآوری می‌کند، مثلاً اگر چهار ساعت بدون خستگی مطالعه می‌کنید، فقط زمان بیشترین یادگیری را ایجاد کرده‌اید، اما با تقسیم این زمان به واحد‌های کوچکتر شرایط بیشتری برای یادگیری فراهم خواهد شد.
ممکن است بعضی از دانش‌آموزان به دلیل شور و شوق فراوان توجهی به این موضوع نداشته باشند ولی تجربیات بیانگر آن است که بیشتر دانش‌آموزانی که شادابی و نشاط نداشته‌اند و در اواسط سال از بی‌حوصلگی و بی‌انگیزگی خود گلایه می‌کنند، کسانی هستند که به نشاط روحی خود اهمیت نمی‌دهند.

● چند نکته دیگر:
ـ استمرار و تداوم روند مطالعه در برنامه‌ریزی از مهم‌ترین عوامل موفقیت است. اگر آب سه استخر را یک دفعه روی یک سنگ بزرگ بریزیم، به طور قطع اتفاقی نخواهد افتاد اما اگر همان آب را قطره‌ قطره روی سنگ بریزیم، سنگ سوراخ خواهد شد.

ـ فضای مطالعه را طوری آماده کنید که دارای آرامش و سکوت بوده و از عوامل مزاحم دور باشد.

ـ در برنامه‌ریزی باید ساعت خواب مشخص داشته باشید و بی‌جهت خود را دچار فشار عصبی نکنید.

ـ اجازه ندهید گفت ‌و گوهای بی‌مورد حضوری و تلفنی وقت شما را بگیرد.

ـ بعد از اجرای برنامه در هر هفته خودتان را ارزیابی کنید و برای انجام خوب برنامه به خود پاداش دهید.

ـ در اجرای برنامه دقیق و پی‌گیر باشید.

ـ اعضای خانواده را درگیر برنامه کنید تا بتوانند با توجه به برنامه شما کارها را انجام دهند و با شما همکاری داشته باشند.

ـ در ارزیابی از برنامه همیشه «زمان حال» خودتان را با گذشته (هفته و ماه قبل) خود ارزیابی کنید و به خود امتیاز دهید. از مقایسه خود با دیگران بپرهیزید.

منبع : سایت های اینترنتی